مطالبی در مورد نژادپرستی ضد مسلمانان در سوئیس توسط «کمیسیون فدرال مبارزه با نژادپرستی (EKR)» به شرح زیر :
( لطفا در ادامه اصل سند و شرح کامل آن که به فارسی ترجمه شده مطالعه بفرمائید)
خلاخلاصهای از گزارش نژادپرستی ضد مسلمانان ۲۰۲۳ در سوئیس
- گسترش پدیده: گزارشهای کمیسیون اروپا علیه نژادپرستی و عدم تحمل (ECRI) نشان میدهد که نژادپرستی علیه مسلمانان در بسیاری از کشورهای اروپایی، از جمله سوئیس، شایع است.
- قربانیان اصلی: زنان مسلمان، بهویژه به دلیل داشتن حجاب، بیشتر در معرض حملات لفظی و فیزیکی قرار دارند. افرادی که به دلیل نام یا زبان مبدأ «مسلمان» تلقی میشوند، حتی اگر مذهبی نباشند، نیز هدف قرار میگیرند.
- زمینه تاریخی: کلیشههای ضد مسلمانان ریشههای تاریخی دارند (مانند جنگهای صلیبی) و پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، این گفتمان تشدید شد و مسلمانان تحت سوءظن تروریستی قرار گرفتند .
- آمار و ارقام:
- حدود ۵.۴ درصد از جمعیت سوئیس مسلمان هستند.
- در سال ۲۰۲۰، ۱۲ درصد از جمعیت سوئیس احساسات منفی نسبت به مسلمانان داشتند و ۲۰ درصد با پیشداوریهای منفی موافق بودند.
- ۴۶ درصد از شرکتکنندگان در نظرسنجی «امنیت ۲۰۱۷» اسلام را خطری برای امنیت سوئیس میدانستند.
- در سال ۲۰۱۹، حدود ۳۵ درصد از مسلمانان مورد بررسی حداقل یک بار تبعیض را تجربه کرده بودند که بیشتر در محیط کار، مدرسه، فضای عمومی و هنگام یافتن مسکن رخ داده است .
- قوانین و مجازاتها: نژادپرستی علیه مسلمانان بر اساس ماده ۲۶۱ قانون مکرر جزای سوئیس (فراخوان به نفرت یا تبعیض) مجازات دارد .مجازات میتواند تا سه سال حبس یا جریمه نقدی باشد .
- تأثیر رسانه و سیاست: رسانهها و بازیگران سیاسی با تبلیغ عدم سازگاری اسلام با ارزشهای سوئیس و استفاده ابزاری از این موضوع در مبارزات انتخاباتی، تصویر منفی از مسلمانان ایجاد میکنند .
- توصیههای EKR: کمیسیون فدرال مبارزه با نژادپرستی بر ضرورت گزارشدهی حوادث نژادپرستانه، مسئولیتپذیری سیاستمداران و رسانهها، و انجام اقدامات حساسسازی جامع برای جلوگیری از کلیشهسازی تأکید میکند.
شرح کامل
کمیسیون فدرال مبارزه با نژادپرستی EKR
Commission fédérale contre le racisme CFR
Commissione federale contro il razzismo CFR
Cumissiun federala cunter il racissem CFR
کمیسیون فدرال مبارزه با نژادپرستی EKR
Commission fédérale contre le racisme CFR
Commissione federale contro il razzismo CFR
Federal Commission against racism
کنفدراسیون سوئیس
Schweizerische Eidgenossenschaft
Confédération suisse
Confederazione Svizzera
Confederaziun svizra
Swiss Confederation
پرونده موضوعی
نژادپرستی ضد مسلمانان ۲۰۲۳
صفحه ۳
زمینه و ارتباط موضوع
گزارشهای سالانه کمیسیون اروپا علیه نژادپرستی و عدم تحمل (ECRI) نشان میدهد که نژادپرستی ضد مسلمانان در اکثر کشورهای اروپایی گسترده است. ECRI عادیسازی خطرناک ایدئولوژیهای نژادپرستانه و خصمانه نسبت به مسلمانان را تشخیص میدهد. زنان، بهویژه به دلیل نمایان بودن از طریق پوشیدن روسری، آسیبپذیرترین گروه محسوب میشوند. آنها هدف حملات کلامی و فیزیکی قرار میگیرند. در اظهارات پایانی خود درباره گزارش دولتی سوئیس در سال ۲۰۲۱، کمیته سازمان ملل متحد برای حذف همه اشکال تبعیض نژادی (CERD) به افزایش اظهارات نژادپرستانه ضد مسلمانان، عمدتاً آنلاین، در ارتباط با بیماری همهگیر کووید-۱۹ اشاره کرد. پیش از آن (اظهارات پایانی درباره گزارش دولتی ۲۰۱۴)، CERD نگرانی خود را درباره کلیشههای نژادپرستانه در رسانهها و مبارزات انتخاباتی احزاب پوپولیست راستگرا، بهویژه علیه زنان و مردان مسلمان، ابراز کرده بود. همچنین لحن بیگانههراسانه برخی از ابتکارات مردمی، از جمله «ابتکار مناره»، را مورد انتقاد قرار داد. حتی قبل از رأیگیری درباره این ابتکار، تشدید فضای بحث عمومی مشاهده شد. پس از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، زنان و مردان مسلمان تحت سوءظن کلی تروریستی قرار گرفتند. از آن زمان، خطرات «بنیادگرایی اسلامی» بهطور فزایندهای در بحثهای عمومی و گزارشهای رسانهای مطرح شده و یک جامعه مذهبی کامل انگ زده شده است. از زمان ظهور «دولت اسلامی» و موج حملات در اروپای غربی، ارتباط بین اسلام بهعنوان یک دین و استفاده از خشونت در مرکز بحث سیاسی قرار گرفته است. علاوه بر این، موضوعات ادغام، رادیکالیزاسیون و پیشگیری نیز مطرح هستند.
حدود ۵.۴ درصد از مردم سوئیس به جوامع مسلمان و جوامعی که از اسلام نشأت گرفتهاند تعلق دارند (اداره آمار فدرال BFS، وابستگی مذهبی جمعیت مقیم بالای ۱۵ سال، ۲۰۱۸-۲۰۲۰). نسبت مسلمانان فعال مذهبی مشابه سایر جوامع مذهبی است.
نظرسنجی «زندگی مشترک در سوئیس ۲۰۲۰» توسط BFS نشان داد که ۱۲ درصد از جمعیت سوئیس احساسات منفی نسبت به زنان و مردان مسلمان دارند (این رقم در سال ۲۰۱۸ برابر با ۱۱ درصد بود). در مواجهه با پیشداوریهای منفی، ۲۰ درصد اعلام کردند که با آنها موافق هستند (در سال ۲۰۱۸ این رقم تنها ۱۴ درصد بود). بنابراین، نظرات و کلیشههای منفی درباره زنان و مردان مسلمان بالاترین میزان تأیید یا کمترین میزان رد را در بین مردم دارند، در مقایسه با نظرات مشابه درباره یهودیان یا سیاهپوستان. در آغاز سال ۲۰۱۷، حدود ۱۲۰۰ نفر برای مطالعه «امنیت ۲۰۱۷» توسط آکادمی نظامی در ETH زوریخ و CSS مورد پرسش قرار گرفتند که آیا اسلام را خطری برای امنیت سوئیس میدانند. ۴۶ درصد از پاسخدهندگان پاسخ «بله» دادند.
در سال ۲۰۱۶، اعضای مذهب مسلمان در مقایسه با سایر جوامع مذهبی، اغلب به دلایل مذهبی احساس تبعیض میکردند. طبق بررسی زبان، دین و فرهنگ ۲۰۱۹ توسط BFS، حدود ۳۵ درصد از پاسخدهندگان مسلمان در دوازده ماه گذشته حداقل در یک موقعیت مشخص در سوئیس به دلیل وابستگی مذهبی خود مورد تبعیض قرار گرفته بودند. این موارد اغلب در زندگی حرفهای، در مدرسه یا آموزش، در فضای عمومی، در تماس با مقامات و هنگام جستجوی مسکن اتفاق میافتد.
صفحه ۴
تعاریف
اصطلاح مسلمان/مسلمین به فردی اطلاق میشود که به دین اسلام تعلق دارد. زنان و مردان مسلمان گروه بسیار متنوعی هستند. آنها ملیتهای مختلفی دارند و به گروههای مذهبی متفاوتی تعلق دارند. بزرگترین گروهها سنیها و شیعیان هستند. اصطلاح «مسلمان» گاهی بهطور خودسرانه برای افرادی که اصالتاً اهل کشورهای مسلمان هستند استفاده میشود، اگرچه منشأ جغرافیایی اجازه تعیین دین فرد را نمیدهد.
نژادپرستی ضد مسلمانان (یا خصومت با مسلمانان) به معنای نگرش و رفتاری طردکننده است که در آن زنان و مردان مسلمان بر اساس ویژگیهای خاص فرهنگی، مذهبی و منشأ خود بهعنوان «غریبه» معرفی میشوند. زنان و مردان مسلمان یا افرادی که مسلمان تلقی میشوند، اغلب متعصب، پرخاشگر، ستمگر زنان یا ناقض حقوق بشر قلمداد میشوند (رجوع کنید به BFS، زندگی مشترک در سوئیس ۲۰۱۹). این کلیشهسازیها میتوانند برای توجیه تبعیض علیه زنان و مردان مسلمان در زمینههای جامعه، قانونگذاری و اجرای قانون، پلیس، مراقبتهای بهداشتی، تابعیت، محیط کار، جستجوی مسکن و آموزش استفاده شوند.
در حالی که اصطلاح نژادپرستی ضد مسلمانان یا خصومت با مسلمانان به افراد متأثر اشاره دارد، اصطلاح اسلامهراسی/خصومت با اسلام، در درجه اول خود دین را هدف قرار میدهد. این به معنای طرد جهانی اسلام است که بهعنوان بیگانه، خشن، زنستیز و تهدیدکننده تلقی میشود. با این حال، اصطلاح اسلامهراسی/خصومت با اسلام اغلب بهطور بسیار کلی استفاده میشود و نژادپرستی ضد مسلمانان را که متوجه افراد است نیز در بر میگیرد.
آنچه باید از اسلامهراسی/خصومت با اسلام و همچنین نژادپرستی ضد مسلمانان یا خصومت با مسلمانان متمایز شود، انتقاد مشروع از اسلام است که مانند انتقاد از هر دین دیگری، باید در یک جامعه باز مجاز باشد. با این حال، اسلامهراسی و اظهارات نژادپرستانه، منفی، کلیشهای و تعمیمیافته نباید تحت پوشش انتقاد از اسلام مشروعیت یابند. ایجاد تمایز مهم است، حتی اگر مرز اغلب بهراحتی قابل تشخیص نباشد. اسلامگرایی در گفتمان کنونی در کشورهای غربی به ایدئولوژیهای سیاسی اطلاق میشود که از اسلام برای توجیه نگرشهای افراطی، بنیادگرا و مردسالارانه استفاده میکنند. بهطور کلی، اسلامگرایی بهعنوان موضعی درک میشود که میخواهد نظم اجتماعی را مطابق با اسلام شکل دهد. اغلب اصطلاحات اسلام و اسلامگرایی بهاشتباه با یکدیگر مخلوط میشوند.
صفحه ۵
زمینه
تا دهه ۱۹۷۰، تعداد افراد مسلمان در سوئیس بسیار کم بود (حدود ۱۶۰۰۰ نفر). امروزه حدود ۴۵۰۰۰۰ زن و مرد مسلمان در اینجا زندگی میکنند. افزایش بزرگ در چندین مرحله رخ داد. از دهه ۱۹۶۰، افرادی از یوگسلاوی سابق و ترکیه بهعنوان نیروی کار به سوئیس آمدند. برخی از آنها مسلمان بودند، اما این در آن زمان اهمیتی نداشت. رسانهها و جامعه آنها را ترک یا یوگسلاو یا به سادگی «کارگران مهمان» مینامیدند. وابستگی مذهبی آنها در درجه دوم اهمیت بود، فرهنگ و آداب مذهبی آنها تقریباً بهطور کامل به حوزه خصوصی محدود میشد. این کارگران مهمان بهعنوان فصلی محسوب میشدند و در ابتدا اجازه نداشتند بهطور دائم در سوئیس مستقر شوند. بنابراین در ابتدا یک مهاجرت موقت بود.
موج دوم مهاجرت در نیمه دوم دهه ۱۹۷۰ رخ داد، زمانی که سوئیس قوانین مربوط به کارگران خارجی را تغییر داد و اجازه الحاق خانواده را صادر کرد. این تصمیم منجر به تغییر اساسی در حضور مسلمانان در سوئیس شد که اکنون دائمی شده بود. در نتیجه، مسلمانان دیگر عمدتاً نیروی کار مرد نبودند، بلکه با ورود زنان و کودکان، به مؤلفه جدیدی در چشمانداز فرهنگی سوئیس تبدیل شدند. در همین حال، نه تنها فرزندان، بلکه نوادگان مهاجران نیز در سوئیس متولد شده و ریشه دواندهاند.
مهاجرت در حوزه پناهندگی، که از دهه ۱۹۶۰ آغاز شد، در دهه ۱۹۹۰ با پناهجویان از یوگسلاوی سابق (عمدتاً بوسنی و کوزوو) ادامه یافت و امروزه با درگیریها در سوریه و افغانستان، افراد مسلمان بیشتری را به اروپا و سوئیس میآورد، توضیح دیگری برای افزایش تعداد افراد مسلمان در سوئیس است. در سالهای اخیر، افراد اهل سوریه، افغانستان و ترکیه بزرگترین گروههای پناهجو در سوئیس بودهاند.
پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، در ارتباط با تغییر گفتمان جهانی اسلام، یک تغییر گفتمان و ادراک در سوئیس نیز رخ داد. وابستگی مذهبی جایگزین منشأ شده است؛ «یوگسلاو»ها و «ترکها» به «مسلمان»ها تبدیل شدند. با این حال، زمینههای مختلف نشان میدهد که زنان و مردان مسلمان در سوئیس گروه همگنی نیستند. آنها نه تنها از کشورهای مختلفی میآیند (حدود نیمی از مسلمانان در سوئیس اهل بالکان هستند، یک پنجم اهل ترکیه، کمتر از یک دهم اهل کشورهای عربی)، بلکه به جوامع مذهبی متفاوتی نیز تعلق دارند (بزرگترین جامعه مذهبی در اینجا سنیها هستند). از نظر جمعیتی، آنها گروه بسیار جوانی هستند و ۴۰ درصد شهروندی سوئیس را دارند (BFS).
مطابق با منشأ ملی و فرهنگی و جهتگیری مذهبی آنها در درون اسلام، زنان و مردان مسلمان در سوئیس بهطور بسیار متفاوتی سازماندهی شدهاند، در درجه اول در انجمنهای حقوق خصوصی با ارتباطات قومی-فرهنگی و زبانی. اما مرزها با نسل جوانتر سیالتر میشوند: بسیاری از انجمنها اکنون چندزبانه هستند و زبانهای ملی سوئیس نقش فزایندهای دارند.
کلیشهها نسبت به زنان و مردان مسلمان ریشههای تاریخی دارند که به جنگهای صلیبی، فتح اسپانیا توسط مورها و جنگهای علیه امپراتوری عثمانی در قرنهای ۱۶ و ۱۷ بازمیگردد. تصاویر کلیشهای از زنان و مردان مسلمان مدتها قبل از ۱۱ سپتامبر در اروپا وجود داشت و از طریق رسانهها، ادبیات، موسیقی، هنر، علم، کتابهای درسی و فرهنگ روزمره در سوئیس نیز منتقل میشد. انقلاب ایران، ظهور اسلام رادیکال در صحنه بینالمللی و درگیری در عراق، اسلام را به یک موضوع بینالمللی تبدیل کرد. نظرسنجیها و مطالعات نشان میدهند که نظرات نسبت به اسلام بهعنوان یک دین انتزاعی بهطور قابل توجهی منفیتر از نظرات نسبت به افراد مسلمان است.
صفحه ۶
مبانی حقوقی
مبانی حقوقی ذکر شده در زیر فقط مربوط به نژادپرستی ضد مسلمانان نیست. آنها اشکال دیگر نژادپرستی و تبعیض نژادی را نیز پوشش میدهند.
سوئیس از سال ۱۹۹۴ عضو کنوانسیون بینالمللی حذف همه اشکال تبعیض نژادی ICERD (یا کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه تبعیض نژادی) است. پیششرط تصویب آن، هنجار کیفری علیه تبعیض و تحریک به نفرت (ماده ۲۶۱ مکرر قانون جزای سوئیس) بود که در سال ۱۹۹۴ در یک رأیگیری مردمی تصویب شد و در سال ۱۹۹۵ لازمالاجرا گشت. از آن زمان، نژادپرستی آشکارا ابراز شده در سوئیس تحت شرایط خاصی قابل مجازات است:
۱. هر کس بهطور عمومی علیه یک فرد یا گروهی از افراد به دلیل نژاد، قومیت، مذهب یا گرایش جنسی آنها به نفرت یا تبعیض تحریک کند،
این شامل مواردی مانند تحریک به نفرت یا تبعیض علیه زنان و مردان مسلمان در اینترنت است.
۲. هر کس بهطور عمومی ایدئولوژیهایی را منتشر کند که هدف آنها تحقیر یا بدنام کردن سیستماتیک این افراد یا گروههای افراد باشد،
مانند زمانی که کسی ایدئولوژیهای نژادپرستانه ضد مسلمانان را از طریق کلام یا نوشتار (مثلاً بروشور) منتشر میکند.
۳. هر کس با همان هدف اقدامات تبلیغاتی را سازماندهی، ترویج یا در آنها شرکت کند،
بهعنوان مثال، سازماندهی تظاهراتی که در آن به نفرت علیه زنان و مردان مسلمان تحریک میشود.
۴. هر کس بهطور عمومی از طریق کلام، نوشتار، تصویر، ژست، اقدامات فیزیکی یا به روشی دیگر، یک فرد یا گروهی از افراد را به دلیل نژاد، قومیت، مذهب یا گرایش جنسی آنها به نحوی که کرامت انسانی را نقض کند، تحقیر یا مورد تبعیض قرار دهد یا به یکی از این دلایل نسلکشی یا سایر جنایات علیه بشریت را انکار، بهطور فاحش کماهمیت جلوه دهد یا توجیه کند،
مانند توهین علنی به یک زن بهعنوان «مسلمان کثیف».
۵. هر کس خدماتی را که برای عموم در نظر گرفته شده است، به دلیل نژاد، قومیت، مذهب یا گرایش جنسی یک فرد یا گروهی از افراد از آنها دریغ کند،
هنگامی که به زنی به دلیل روسری او اجازه ورود به رستوران داده نمیشود.
۶. مجازات حبس تا سه سال یا جریمه نقدی در پی خواهد داشت.
همه اقدامات یا اظهارات نژادپرستانه ضد مسلمانان قابل مجازات نیستند، یا به این دلیل که علنی نشدهاند یا به دلیل اینکه سایر الزامات قانونی وجود ندارد. در این زمینه باید تأکید کرد که اقدامات یا اظهارات میتوانند همچنان خصمانه نسبت به مسلمانان یا نژادپرستانه باشند و پیشداوریهای ضد مسلمانان را ترویج کنند. البته آسیبهای جسمی (ماده ۱۲۲ و بعد قانون جزای سوئیس)، خسارت به اموال (ماده ۱۴۴ قانون جزای سوئیس) و افترا (ماده ۱۷۳ و بعد قانون جزای سوئیس) با انگیزه نژادپرستانه نیز قابل مجازات هستند. با این حال، در این هنجارهای کیفری، برخلاف بسیاری از سیستمهای حقوقی خارجی، انگیزه نژادپرستانه لزوماً منجر به تشدید مجازات نمیشود. علاوه بر این، ممنوعیت اخلال در آزادی عقیده و عبادت (ماده ۲۶۱ قانون جزای سوئیس) وجود دارد که از همه اعتقادات مذهبی در برابر تمسخر و از اماکن مذهبی و اعمال عبادی آنها در برابر حملات فیزیکی محافظت میکند.
سایر مبانی حقوقی که ممکن است در ارتباط با نژادپرستی ضد مسلمانان نقش داشته باشند عبارتند از: کرامت انسانی (ماده ۷ قانون اساسی فدرال BV)، برابری حقوق (ماده ۸ BV)، آزادی عقیده و وجدان (ماده ۱۵ BV) و حمایت از شخصیت طبق ماده ۲۸ و بعد قانون مدنی سوئیس (ZGB). اگر یک زن مسلمان به دلیل پوشیدن روسری استخدام نشود، این ممکن است تبعیض جنسیتی غیرمستقیم باشد که طبق ماده ۳ قانون برابری جنسیتی (GIG) غیرمجاز است. نژادپرستی ضد مسلمانان ممکن است منجر به نقض کنوانسیون اروپایی حقوق بشر EMRK (ماده ۱۴ EMRK، که البته باید در ترکیب با سایر حقوق کنوانسیون مطرح شود) و سایر هنجارهای بینالمللی نیز شود.
صفحه ۷
تصویر زنان و مردان مسلمان عمدتاً توسط رسانهها شکل میگیرد. تا دهه ۱۹۸۰، آنها بهندرت در مطبوعات غربی ظاهر میشدند. اما از زمان حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، پوشش رسانهای درباره مسلمانان بهشدت افزایش یافته است. از زمان حملات در مادرید (۲۰۰۴) و لندن (۲۰۰۵)، رده «مسلمانان» نه تنها در اخبار بینالمللی رسانههای سوئیس بازتاب یافته، بلکه برای سوئیس نیز «مسئلهساز» شده است. ورود تروریسم جهادی به اروپا منجر به این شده است که اسلام بهعنوان یک تهدید احتمالی برای سوئیس معرفی شود. موضوع رادیکالیزاسیون نیز در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه عموم قرار گرفته است. این تصویر منفی تأثیرات ملموسی بر زنان و مردان مسلمان دارد.
علاوه بر این، بازیگران سیاسی با تبلیغ عدم سازگاری ادعایی اسلام با سوئیس، تصویر زنان و مردان مسلمان را تحت تأثیر قرار میدهند. بهعنوان مثال، هنگام بحث در مورد اینکه آیا کودکان هنوز باید گوشت خوک به مدرسه بیاورند یا چگونه کریسمس در مدارس جشن گرفته میشود. نگاهی به درخواستهای پارلمانی نشان میدهد که درخواستهای بیشتری در مورد رادیکالیزاسیون و جهادگرایی ارائه شده است. در مبارزات انتخاباتی و رأیگیریهای عمومی، موضوع اسلام در سالهای اخیر ابزاری شده و زنان و مردان مسلمان بهشدت انگ زده شدهاند. ابتکار مناره (۲۰۰۹) بهعنوان یک رویداد کلیدی در این زمینه محسوب میشود. پذیرش آن برای بسیاری شوکهکننده بود. برای مسلمانان، این یک آسیب عمیق همراه با ترس از اینکه در آینده فقط بهعنوان «مسلمان» دیده شوند، بود. در سال ۲۰۲۱، ابتکار مردمی «بله به ممنوعیت پوشش چهره» تصویب شد که پوشش چهره در فضای عمومی را ممنوع میکند. از آنجایی که هدف کمیته ابتکار غیرقابل انکار بود، این ابتکار با نامهای دیگری مانند «ابتکار برقع» نیز شناخته شد. (۱) پیش از این (۲۰۰۴)، با یک کمپین علیه تابعیت آسانتر، سناریوی وحشتناکی از «مسلمانان بیشتر از سوئیسیها» تا سال ۲۰۵۰ مطرح شد. این کمپین، جدای از مبالغه شدید که مبتنی بر هیچ واقعیتی نبود، این نکته را نادیده گرفت که افراد مسلمان نیز میتوانند سوئیسی باشند.
در چنین بحثهای سیاسی، افراد مسلمان معمولاً فقط پس از وقوع حوادث فرصت صحبت پیدا میکنند، و اگر هم صحبت کنند، معمولاً بازیگرانی هستند که مواضع بسیار قطبی دارند که با نظر اکثریت زنان و مردان مسلمان مطابقت ندارد.
اشکال تبعیض
پس از افزایش ناگهانی پروندههای مشاوره در مورد نژادپرستی ضد مسلمانان در سال ۲۰۱۵، شبکه مشاوره قربانیان نژادپرستی از سال ۲۰۱۶ شاهد سهم بالایی و ثابتی از پروندههای مشاوره بوده است. همه زنان و مردان مسلمان بهطور یکسان تحت تأثیر تحقیر، تبعیض و خشونت قرار نمیگیرند، بلکه بهویژه کسانی که بهوضوح بهعنوان «مسلمان» علامتگذاری شدهاند، عمدتاً از طریق نشانههای بصری مانند روسری، ریش بلند یا عمامه. زنان با روسری در خیابان بدون دلیل مورد آزار و اذیت قرار میگیرند یا اغلب بهسختی میتوانند کارآموزی یا شغلی پیدا کنند. حتی افرادی که خود را مسلمان نمیدانند نیز میتوانند قربانی نژادپرستی ضد مسلمانان باشند، بهعنوان مثال کسانی که به دلیل نام یا زبان منشأ خود «عرب» یا «ترک» تلقی میشوند، اما به دین اسلام تعلق ندارند.
صفحه ۸
این امر را مطالعهای از مرکز تحقیقات عمومی و جامعهشناسی دانشگاه زوریخ (fög) درباره مبارزات انتخاباتی برای ممنوعیت پوشش چهره نشان میدهد. دیدهشدن بازیگران مسلمان در رسانههای کلاسیک و همچنین در رسانههای اجتماعی بسیار کم بود.
در سالهای اخیر، مشکل اظهارات نفرتانگیز، تحریکآمیز، نژادپرستانه و تبعیضآمیز در شبکههای اجتماعی تشدید شده است. سازمانهای اسلامستیز مانند Identitären، Pegida یا Stop the Islamisation of Europe (SIE) از طریق رسانههای اجتماعی با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و بهطور فزایندهای در سطح بینالمللی (ترانسآتلانتیک) شبکهسازی شدهاند. آنها کنفرانسهایی به نام «Counterjihad» در شهرهای اروپایی و تظاهراتی علیه «اسلامیسازی خزنده» سازماندهی میکنند و توسط سیاستمداران و احزاب جناح راست حمایت میشوند.
در مجموعه پروندههای حقوقی سوئیس EKR، قابل توجه است که اکثریت بزرگی از پروندهها مربوط به نظرات نژادپرستانه ضد مسلمانان در رسانههای اجتماعی هستند. مجموعه EKR از سال ۱۹۹۵ بیش از ۹۰ پرونده کیفری بر اساس ماده ۲۶۱ مکرر قانون جزای سوئیس به دلیل نژادپرستی ضد مسلمانان ثبت کرده است. (۲) این تقریباً ۱۰ درصد از کل پروندههای کیفری مبتنی بر این ماده است. در ۷۱ مورد، حکم محکومیت صادر شد. برخلاف سایر کشورهای اروپایی، تاکنون در سوئیس حملات فیزیکی پراکنده علیه مسلمانان رخ داده است. زنان با روسری بهویژه آسیبپذیر هستند، زیرا با این پوشش بهعنوان مسلمان شناخته میشوند. در مثالهای زیر، مرتکبان بر اساس ماده ۲۶۱ مکرر قانون جزای سوئیس محکوم شدند:
- تحریک به نفرت در فیسبوک علیه زنان و مردان مسلمان: «وقت آن رسیده است که جهان را از شر این تومور سرطانی ۱.۶ میلیاردی (مسلمانان) خلاص کنیم» و همچنین «حالم دارد به هم میخورد… کی این دین بالاخره ریشهکن میشود!؟»
- یک توییت با این عبارت: «شاید دوباره به یک شب کریستالی نیاز داشته باشیم… این بار برای مساجد»
- مقاله نژادپرستانه در یک روزنامه حزبی با عنوان «به همین دلیل هرگز نباید مسلمانان را تابعیت دهیم»
- نظر «یک مسلمان مرده، یک مسلمان خوب است» در وبسایت «خانه ادیان»
- یک مقاله روزنامه که در آن زنان و مردان مسلمان با گرازهای وحشی و سگهای سیاه مقایسه میشوند
- توهین یک همسایه به یک زن مسلمان بهعنوان «تروریست اسلامگرا» و «هرزه مسلمان» و همچنین کشیدن روسری و موهای یک زن مسلمان
(۱) رجوع کنید به بیانیه مطبوعاتی EKR، www.ekr.admin.ch.
(۲) وضعیت مارس ۲۰۲۳.
صفحه ۹
مسائل خاص
طی چند سال گذشته، بحث عمومی در سوئیس نیز در مورد حضور و ادغام مسلمانان و نحوه برخورد با اسلام شکل گرفته است. این امر، از جمله، به این دلیل است که انجمنهای مسلمانان بیشتر در معرض دید قرار گرفتهاند و مسلمانان مقیم سوئیس بیشتر صحبت میکنند. نگرانیهای مطرح شده اغلب یکپارچه درک میشوند، اما همه اعضای این گروه ناهمگن با خواستههای مطرح شده توسط انجمنها یا سخنرانان مذهبی موافق نیستند. واقعیت این است که اغلب فقط گفتمان چند مذهبی یا روشنفکر برجسته شناخته شده است. زنان و مردان مسلمانی که اکثریت قریب به اتفاق را تشکیل میدهند، اما عملاً در رسانهها ظاهر نمیشوند و در بحث عمومی نمایندگی ندارند، بسیار کمتر دیده میشوند.
سالهاست تلاشهایی برای فراهم کردن قبرستانهای مسلمانان یا حداقل قطعات جداگانه قبر در قبرستانهای عمومی برای زنان و مردان مسلمان انجام شده است. اکنون چندین شهر و شهرداری تدفین بر اساس آداب اسلامی را تنظیم کردهاند، اما در این زمینه یکنواختی وجود ندارد.
بحثهای داغتری در سالهای اخیر بر سر منارهها، روسریها، (۳) برقعها و معافیتهای مدرسه ایجاد شده است. موارد اخیر اغلب (اما نه فقط) مربوط به دختران مسلمان است و به درسهای ورزش یا شنا و شرکت در اردوهای کلاسی مربوط میشود. دادگاه فدرال برای اولین بار در سال ۱۹۹۳ در مورد معافیت از درس شنا اظهار نظر کرد و در آن زمان آزادی مذهب و حق والدین برای تربیت فرزندان را مهمتر از علاقه دولت به برگزاری درس شنا دانست. با این حال، در سال ۲۰۰۸ دادگاه فدرال این رویه را تغییر داد و در سال ۲۰۱۲ آن را تأیید کرد. وظایف مدرسه بر الزامات مذهبی اولویت دارند و معافیت از درس شنا فقط در صورتی امکانپذیر است که شرایط خاصی مطرح شود. (۴) یک بحث بزرگ نیز توسط پرونده دو نوجوان مسلمان ایجاد شد که از دست دادن با معلم خود امتناع کردند. چنین مواردی ممکن است در آینده نیز رخ دهد. در این موارد، مهم است که به دنبال گفتگو بین طرفین باشیم و راههایی (در پرونده خاص یا در سطح قانونی) برای رسیدگی مناسب و با احترام متقابل به چنین موقعیتهایی پیدا کنیم.
در چندین کانتون، کارمندان خدمات عمومی، از جمله معلمان، بر اساس اصول سکولاریسم از پوشیدن نمادهای مذهبی منع شدهاند که شامل پوشیدن روسری نیز میشود. بهطور کلی، مقامات کانتونی روسری را برای دانشآموزان دختر و دانشجویان میپذیرند. پرونده یک معلم زن ژنو که مدیر مدرسه پوشیدن روسری را با اشاره به لائیسیته برای او ممنوع کرده بود، به دادگاه اروپایی حقوق بشر (EGMR) کشیده شد. دادگاه فدرال حکم داده بود که در یک مدرسه عمومی باید از هرگونه نماد مذهبی و در نتیجه تأثیر احتمالی بر دانشآموزان خودداری شود. (۵) EGMR از حکم دادگاه فدرال حمایت کرد: حق دانشآموزان برای دریافت آموزش مذهبی بیطرفانه در یک مدرسه عمومی را مهمتر از حق معلم برای آزادی مذهب دانست. (۶) موارد مشابهی در مورد سایر جوامع مذهبی شناخته شده نیست. معلمان مسلمان زن با بیاعتمادی بیشتری مواجه میشوند و متهم به تبلیغ مذهبی یا دستکاری دانشآموزان خود میشوند. اگرچه اصول سکولار یا لائیسیته اساساً برای همه جوامع مذهبی قابل اعمال هستند، اما زنان مسلمان اغلب تحت تأثیر چنین محدودیتهایی قرار میگیرند.
ممنوعیت مناره، که در سال ۲۰۰۹ در قانون اساسی فدرال تثبیت شد، بهوضوح نشان میدهد که ایدههای کلیشهای درباره اسلام در جامعه سوئیس وجود دارد. سیاستمداران چندین بار از این کلیشهها برای کسب آرا استفاده کردهاند. اخیراً درخواستهایی برای نظارت بهتر بر سازمانها و مکانهای عبادت مسلمانان، اخراج فعالان اسلام سیاسی یا ممنوعیت برخی سازمانهای اسلامی مطرح شده است. تعمیمهای خطرناکی که در این فرآیند برای ترسیم تصویر «اسلامیسازی خزنده» سوئیس استفاده میشود، واقعیت واقعی را کاملاً نادیده میگیرند.
(۳) رجوع کنید به BGE 134 I 49 و BGE 134 I 56 (عدم تابعیت تبعیضآمیز به دلیل پوشیدن روسری).
(۴) رجوع کنید به BGE 119 Ia 178; BGE 135 I 79; BGer 2C_666/2011 vom 07.03.2012.
(۵) BGE 123 I 296; vgl. auch BGE 139 I 280; BGE 142 I 49.
(۶) EGMR, Dahlab gegen Schweiz, Nr. 42393/98 vom 15.02.2001.
صفحه ۱۰
پیامهای کلیدی EKR
- نژادپرستی ضد مسلمانان، چه به صورت کلامی، نوشتاری، تصویری، ژست، اقدامات فیزیکی، نمادها یا به روشی دیگر، میتواند در سوئیس طبق ماده ۲۶۱ مکرر قانون جزای سوئیس و/یا سایر مقررات قابل مجازات باشد. اما نژادپرستی ضد مسلمانان غیرقابل مجازات نیز نباید تحمل شود.
- مهم است که حوادث نژادپرستانه علیه زنان و مردان مسلمان گزارش شوند تا آمار غیررسمی کاهش یابد و دسترسی به عدالت بهبود یابد.
- سیاست نباید زنان و مردان مسلمان را برای اهداف مبارزات انتخاباتی و ابتکارات بدنام و انگ بزند.
- رسانهها در گسترش کلیشهها و تعمیمهای منفی نقش دارند و باید از این مسئولیت آگاه باشند.
- کار جامع و سیستماتیک برای افزایش آگاهی لازم است تا از انگ زدن، تعمیمها و ایدههای کلیشهای علیه زنان و مردان مسلمان جلوگیری شود.
- حق افراد برای انجام مناسک مذهبی خود باید تضمین شود. در این زمینه، بهویژه موانع قانونی یا اداری غیرضروری باید برطرف شوند.
- نقضهای فردی قوانین سوئیس نباید بهعنوان مدرکی برای حقارت فرهنگی ادعایی و ناسازگاری اسلام با سوئیس تفسیر شود.
- EKR از بحث آزاد درباره ارزشهای مربوط به اسلام استقبال میکند. با این حال، این بحث نباید با بیاحترامی، پیشداوری و تحقیرآمیز نسبت به اقلیت انجام شود و باید اقلیت را نیز در بر گیرد.
- «مبارزه با تروریسم» نباید منجر به تضعیف حقوق بشر و حقوق اساسی و برابر دانستن زنان و مردان مسلمان با تروریستهای اسلامگرا شود.
- تعریف «اقلیت مذهبی ملی» به معنای کنوانسیون چارچوب حمایت از اقلیتهای ملی باید برای جامعه مسلمانان نیز اعمال شود.
صفحه ۱۱
لینکهای مفید
- مرکز سوئیس برای اسلام و جامعه SZIG
- فدراسیون سازمانهای چتر اسلامی سوئیس (FIDS)
- مجله EKR Tangram درباره خصومت با مسلمانان (۲۰۱۷)
- مطالعه «اسلام نمایان در محیط کار؟ موضوعی برای کارمندان و کارفرمایان» از دانشگاه فریبورگ (۲۰۲۰)
- کیفیت گزارشدهی درباره مسلمانان در سوئیس (۲۰۱۸)
- تبعیض نژادی در سوئیس، گزارش مرکز تخصصی مبارزه با نژادپرستی FRB (۲۰۲۱)
- نظرسنجی «زندگی مشترک در سوئیس» از اداره آمار فدرال و FRB
- توصیه کلی اصلاح شده شماره ۵ ECRI در مورد پیشگیری و مبارزه با نژادپرستی و تبعیض ضد مسلمانان (۲۰۲۱)
- دومین نظرسنجی اقلیتها و تبعیض اتحادیه اروپا؛ یافتههای منتخب مسلمانان (۲۰۱۷)
- گزارش حقوق اساسی FRA 2022
صفحه ۱۲
کمیسیون فدرال مبارزه با نژادپرستی EKR
Inselgasse 1 · CH-3003 Bern
ekr-cfr@gs-edi.admin.ch
www.ekr.admin.ch
www.ekr.admin.ch
صفحه 1
برگ اطلاعات
نژادپرستی ضد مسلمانان ۲۰۲۳
پیشزمینه
در سوئیس حدود ۴۵۰,۰۰۰ زن و مرد مسلمان زندگی میکنند. نظرسنجی «زندگی مشترک در سوئیس ۲۰۲۰» توسط اداره آمار فدرال (BFS) نشان داد که ۱۲٪ از جمعیت سوئیس احساسات منفی نسبت به زنان و مردان مسلمان دارند. با پیشداوریهای منفی مواجه شدند، ۲۰٪ اعلام کردند که با آنها موافق هستند. نظرات منفی و کلیشهها درباره زنان و مردان مسلمان بالاترین میزان تأیید یا کمترین میزان رد را در بین جمعیت دارند، در مقایسه با مواردی درباره زنان و مردان یهودی یا سیاهپوستان. بسیاری از زنان و مردان مسلمان با پیشداوریهای ضد مسلمانان و نژادپرستی مواجه هستند. بهویژه نفرتپراکنی در رسانههای اجتماعی افزایش یافته است.
تعاریف
نژادپرستی ضد مسلمانان (یا خصومت با مسلمانان) به معنای نگرش و رفتاری طردکننده است که در آن زنان و مردان مسلمان بر اساس ویژگیهای خاص فرهنگ، مذهب و منشأ بهعنوان «غریبه» تعریف میشوند. زنان و مردان مسلمان یا افرادی که مسلمان تلقی میشوند، اغلب متعصب، پرخاشگر، ستمگر زنان یا ناقض حقوق بشر قلمداد میشوند. این کلیشهسازیها میتوانند برای توجیه تبعیض علیه زنان و مردان مسلمان در زمینههای جامعه، قانونگذاری و اجرای قانون، پلیس، مراقبتهای بهداشتی، تابعیت، محیط کار، جستجوی مسکن و آموزش استفاده شوند.
در حالی که اصطلاح نژادپرستی ضد مسلمانان یا خصومت با مسلمانان به افراد متأثر اشاره دارد، اصطلاح اسلامهراسی/خصومت با اسلام، در درجه اول خود دین را هدف قرار میدهد. این به معنای طرد جهانی اسلام است که بهعنوان بیگانه، خشن، زنستیز و تهدیدکننده تلقی میشود. با این حال، اصطلاح اسلامهراسی/خصومت با اسلام اغلب بهطور بسیار کلی استفاده میشود و نژادپرستی ضد مسلمانان را که متوجه افراد است نیز در بر میگیرد.
آنچه باید از اسلامهراسی/خصومت با اسلام و همچنین نژادپرستی ضد مسلمانان یا خصومت با مسلمانان متمایز شود، انتقاد مشروع از اسلام است که مانند انتقاد از هر دین دیگری، باید در یک جامعه باز مجاز باشد. با این حال، اسلامهراسی و اظهارات نژادپرستانه، منفی، کلیشهای و تعمیمیافته نباید تحت پوشش انتقاد از اسلام مشروعیت یابند. ایجاد تمایز مهم است، حتی اگر مرز اغلب بهراحتی قابل تشخیص نباشد. بهعنوان اسلامگرایی در گفتمان کنونی در کشورهای غربی، ایدئولوژیهای سیاسیای تعریف میشوند که از اسلام برای توجیه نگرشهای افراطی، بنیادگرا و مردسالارانه استفاده میکنند. عموماً منظور از اسلامگرایی موضعی است که میخواهد نظم اجتماعی را مطابق با اسلام شکل دهد. اغلب اصطلاحات اسلام و اسلامگرایی بهاشتباه با یکدیگر مخلوط میشوند.
بروز (اشکال تبعیض)
مانند سایر اشکال تبعیض، زنان و مردان مسلمان بهعنوان فرد درک نمیشوند، بلکه بهعنوان بخشی از یک جمع (ساختهشده) با ویژگیهای منفی تغییرناپذیر یا کلیشهها.
- اظهارات تحقیرآمیز، توهینآمیز و کلیشهای نسبت به زنان و مردان مسلمان بهعنوان فرد یا گروه؛
- فراخوان یا کمک به یا توجیه خشونت یا قتل زنان و مردان مسلمان به دلایل نژادپرستانه، ایدئولوژیک یا افراطی؛
- پوشش یکجانبه درباره زنان و مردان مسلمان، اغلب در ارتباط با موضوعات منفی، بهعنوان مثال رادیکالیزاسیون و تروریسم. در این موارد صدای مسلمانان معمولاً شنیده نمیشود؛
- ابتکارات مردمی تبعیضآمیز و گفتمانهای سیاسی منفی که ناسازگاری ادعایی اسلام با سوئیس را تبلیغ میکنند و در نتیجه پیشداوریهای منفی نسبت به زنان و مردان مسلمان را تشدید میکنند؛
- افزایش نفرتپراکنی در اینترنت و در رسانههای اجتماعی علیه زنان و مردان مسلمان؛
- زنان، بهویژه آنهایی که روسری میپوشند و در نتیجه بهعنوان مسلمان شناخته میشوند، بیشتر مورد حمله قرار میگیرند.
تحت شرایطی، نژادپرستی ضد مسلمانان ممکن است مطابق با ماده ۲۶۱ مکرر قانون جزای سوئیس قابل مجازات باشد.
صفحه ۲
کمیسیون فدرال مبارزه با نژادپرستی
Inselgasse 1 · CH-3003 Bern
ekr-cfr@gs-edi.admin.ch
www.ekr.admin.ch
پیامهای کلیدی EKR
تعریف «اقلیت مذهبی ملی» به معنای کنوانسیون چارچوب حمایت از اقلیتهای ملی باید برای جامعه مسلمانان نیز اعمال شود.
نژادپرستی ضد مسلمانان، چه به صورت کلامی، نوشتاری، تصویری، ژست، اقدامات فیزیکی، نمادها یا به روشی دیگر، میتواند در سوئیس طبق ماده ۲۶۱ مکرر قانون جزای سوئیس و/یا سایر مقررات قابل مجازات باشد. اما نژادپرستی ضد مسلمانان غیرقابل مجازات نیز نباید تحمل شود.
مهم است که حوادث نژادپرستانه علیه زنان و مردان مسلمان گزارش شوند تا آمار غیررسمی کاهش یابد و دسترسی به عدالت بهبود یابد.
سیاست نباید زنان و مردان مسلمان را برای اهداف مبارزات انتخاباتی و ابتکارات بدنام و انگ بزند.
رسانهها در گسترش کلیشهها و تعمیمهای منفی نیز نقش دارند و باید از این مسئولیت آگاه باشند.
کار جامع و سیستماتیک برای افزایش آگاهی لازم است تا از انگ زدن، تعمیمها و ایدههای کلیشهای علیه زنان و مردان مسلمان جلوگیری شود.
حق افراد برای انجام مناسک مذهبی خود باید تضمین شود. در این زمینه، بهویژه موانع قانونی یا اداری غیرضروری باید برداشته شوند.
نقضهای فردی قوانین سوئیس نباید بهعنوان مدرکی برای حقارت فرهنگی ادعایی و ناسازگاری اسلام با سوئیس تفسیر شود.
EKR از بحث آزاد درباره ارزشهای مربوط به اسلام استقبال میکند. با این حال، این بحث نباید با بیاحترامی، پیشداوری و تحقیرآمیز نسبت به اقلیت انجام شود و باید اقلیت را نیز در بر گیرد.
«مبارزه با تروریسم» نباید منجر به تضعیف حقوق بشر و حقوق اساسی و برابر دانستن زنان و مردان مسلمان با تروریستهای اسلامگرا شود.
Antimuslimischer-Rassismus
